تبلیغات
salam - صحیفه سجادیه، متنی ناشناخته

صحیفه سجادیه، متنی ناشناخته

 

طلوع آفتاب وجود مقدسش در روز پنجم شعبان‌المعظم و به قولی نیمه جمادی‌الاولی سال سی و شش یا سی و هشت بوده است. القابش سجاد، زین‌العابدین، وارث علم‌النبیین، المجتهدالزكی، الامین و الزاهدالعابد می‌باشند.

وجود پربركتش دارای محاسن ذات و مكارم صفات و وفور دانش و بزرگواری و اشاعه جود و سخاوت بوده و انوار سروری و امامت و آثار دین‌پروری از جبین مباركش ساطع گردیده بود.

زندگی علی ‌بن ‌الحسین(ع) از زندگانی اجتماعی پدر بزرگوارش كه دنیای بشریت او را مظهر غیرت و حمیت می‌شناسند هرگز جدا نبوده و در مسیر احیای دین، ارشاد و هدایت، پرورش و تنویر افكار عمومی گامهای مؤثری را برداشتند.

امام سجاد(ع) به مقتضای زمان حیات خویش از كارآمدترین روش دفاعی یعنی سلاح دعا استفاده نموده و با زبان نیاش به درگاه باریتعالی طیفی از مسائل اعم از تربیتی، اخلاقی، عرفانی، عقیدتی، سیاسی، نظامی و... را مطرح كردند.

طاغوت در هر زمان نوعی از خرافه را ترویج می‌كند و ائمه معصومین هر كدام به گونه‌ای با آن مبارزه می‌كردند. امام حسین(ع) در برپایی اخلاق و حقیقتی به نام اسلام شهادت را برمی‌گزیند و فرزندش امام سجاد(ع) برای ترویج اخلاق و تبلیغ آن و بقای حیات شیعه روش نیایش را برگزیده و در گوش مردمی كه دچار ركود و بی‌حسی اخلاقی شده بودند نجوای كرامت انسانی سر داد. كه نتیجه و هدف تمام مبارزات آن بزرگواران چیزی جز احیای كلمه «اخلاق» نبوده و نیست.

صحیفه سجادیه را می‌توان حقیقت ناشناخته زندگی امام سجاد(ع) دانست، كتابی كه پس از قرآن و نهج‌البلاغه (اخ‌القرآن) اولین كتاب معتبر و مرجع اصیل اسلامی است كه به انجیل اهل بیت و زبور آل محمد(ص) ملقب گردیده و به‌عنوان اخت‌القرآن بیانگر آیات الهی و مبین و مفسر آن است.

این كتاب ارزشمند انسان را در ابعاد مختلف مبهوت خود ساخته و روح انسانی را با دریافتهای عمیق عرفانی و با اندیشه‌های والا و سوز و گدازهای عاشقانه جلا و صیقل می‌بخشد.

دوران اختناق و فضای سیاه پس از قیام امام حسین(ع) و بار سنگین مصیبتی چنان سترگ، زمینه (بستر) به‌وجود آمدن اثری ماندگار، مؤثر و غنی مشتمل بر 54 دعا و نیایش از امام سجاد(ع) شد، چرا كه دعا در زمان آن امام همام نقش تأثیرگذاری در اجتماع مردم آن روزگار داشت.

امام علیه‌السلام در این ادعیه با ذكر مكرر نام حضرت محمد(ص) و خاندان او، یاد و نام ایشان را كه دستگاه اموی در پی كمرنگ ساختن و محو آن بود، به‌طور ناخودآگاه در ذهن مردم زنده نگه داشته و از سویی با زیباترین مفاهیم ادعیه‌ای شاخص و متفاوت از آنچه دیگران می‌نگاشتند، را آفرید.

این نوشته شریف از ابعاد متعددی قابل مطالعه و بحث است. از یك منظر ارزش ادبی والا و وجود جلوه‌های بلاغت و فصاحت در این كتاب روح خواننده را می‌نوازد كه در جای خود بسیار حائز اهمیت است و بُعد دیگر آن نقش محوری امامت امام سجاد(ع) بود كه نوشتن صحینة سراسر نور و معنویت را در پی داشت.

بررسی هرچند مجمل در زندگی امام زین‌العابدین(ع) این حقیقت را واضح و آشكار می‌سازد كه امام هرچند دست به سلاح نبرد لیكن مبارزه خویش را با بهره‌گیری از تمام سلاحهایی كه از سلاح آهنین كم اهمیت‌تر نبود ابراز و از طریق دعا، دانش و علم، اخلاق و عدالت و فرهنگ سد بلند و نفوذناپذیری را در برابر حكومت جور زمان ایجاد كرد و تاریخ نشان می‌دهد كه امام توانست شیعه را حیاتی نو بخشیده و زمینه را برای فعالیتهای امام باقر(ع) و امام صادق(ع) فراهم سازد.

فردی كه از خاندان كسی است كه خداوند با او سخن گفته و تربیت شده مكتب وحی می‌باشد آشکار است كه كلامش در ارتباطی مستقیم با كلام خداوند در قرآن قرار دارد و در سراسر صحیفه این ارتباط تنگاتنگ در الفاظ امام(ع) به چشم می‌خورد، ایشان در مكتوباتشان صراحتاً یا تلویحاً به آیات متعدد قرآن استناد و استدلال فرموده‌اند كه به حق می‌توان گفت كه لقب «اخت‌القرآن» به این كتاب گرانبها بسیار زیبنده است. كتابی كه پس از قرآن مجید نخستین كتابی است كه توسط معصوم(ع) نوشته شده است و املاء و انشاء خود امام(ع) می‌باشد و همانگونه كه ام‌الكتاب جامع همه علوم است «اخت‌الكتاب» نیز مفسر و مبین آیات الهی است. و این قضاوت ناآگاهانه یا مغرضانه از سوی افرادی كه وجود مقدس آن حضرت را در بستر بیماری تصویر كرده‌اند غیرقابل اغماض است چرا كه یادگار عظیم آن حضرت مبین این نكته می‌باشد كه این كتاب یك دعای صرف و بی‌روح نیست بلكه یك كتاب آموزشی در ابعاد گوناگونِ تربیتی ـ اخلاقی، عقیدتی ـ سیاسی و عرفانی ـ اسلامی است كه گستره‌ای از حقایق و اندیشه‌های تابناك امام را به روی خواننده می‌گشاید، چرا كه نه تنها با الفاظی بسیار زیبا حلقه‌های ارتباط حقیقی خلق با خالق را ترسیم فرموده، هم‌چنین موارد دیگری را نیز مانند حفظ ارتباط روحی و عبادی مردم با خداوند و حفظ كیان اسلام و قرآن متذكر شده است.

زمانی كه بنده‌ای عام با خدای خویش راز و نیاز می‌كند گاه زیباترین لغات و عبارات خود بخود به زبان همان بنده خلق می‌گردد، حال با این وصف اگر روح والائی چون امام سجاد(ع) با خداوند به‌گونه‌ای ویژه و ماندگار در تاریخ راز می‌گوید. بدون شك با كلامی شگفت و جاودان روبرو هستیم كه جای بررسی، تأمل و تعمق دقیق و موشكافانه را دارد. اینك باید از خود سؤال كنیم كه چرا این كتاب ملهم از وحی الهی ناشناخته باقی مانده، كتابی كه جامع‌ترین و وثیق‌ترین اثر ماندگار اهل بیت پیامبر(ص) است. كتابی كه جدای از تقدس و غنای معنوی به لحاظ وجود انواع صنایع بدیعی می‌توان آن را شاهكاری ادبی در تاریخ ادب عرب دانست. وجوه بلاغی فراوان در صحیفه ارزش ادبی آن را به‌وضوح نشان می‌دهد و بررسی دو شاخه از علم بدیع (طباق، جناس) در صحیفه نشان‌دهنده این موضوع مهم است كه یكی از زیباترین متون ادبی ـ مذهبی است كه در عین سلیس بودن و بدور از هرگونه تكلف انواع صنایع ادبی به‌صورت بسیار ظریف و زیبایی بكار گرفته شده است. كه توجه خواننده را به نمونه‌ای از آن جلب می‌كنیم.

حضرت در دعای پنجم در بند هشتم فرموده است:

«اللهم فصل علی محمد و آله و كد لنا و لاتكد علینا و امكر لنا ولاتمكر بنا»

در این عبارت علاوه بر این كه صفت بدیعی «طباق سلب» آورده شده، صنعت بدیعی ملحق به جناس از نوع اشتقاق (میان «كد» و «لاتكد» و میان «امكر» و «لاتمكر») در آن به چشم می‌خورد. و موارد فراوان از صنعتهای مختلف ازجمله انواع تشبیه و استعاره، مجاز، عكس، اكتفاء، مراعات‌النظیر و یكی از مظاهر بسیار زیبا كه به‌طور چشمگیر نیز در صحیفه بكار رفته سجع می‌باشد كه توضیح بیشتر در این مقال نمی‌گنجد.

حال از باب یادآوری سؤال می‌كنم كه چند درصد از اطرافیان شما كه از افراد متدین جامعه به‌شمار می‌روند خطبه كوبنده و مقتدرانه امام سجاد(ع) كه كلام ایشان در بدترین حالت و شرایط روحی می‌باشد را خوانده‌اند یا بدان اشراف دارند. سخنان و جملاتی كه بعد از واقعه دردناك و هولناك عاشورا بر قوم ستم و ستمگران، ایستاده بر قله شجاعت و مردانگی خوانده شد و دوست و دشمن را گریاند و خطبه‌ای كه در هر جمله‌اش همه صفات و مكارم اخلاقی و كرامت انسانی نهفته است.

و آیا كتاب شریف صحیفه سجادیه باید تنها در كتابخانه منازلمان وجود داشته باشد تا شاید سالی یكبار به مناسبت پایان یافتن ماه مبارك رمضان چند خطی از ان به نام دعای وداع ماه رمضان خوانده شود كه آن خوانش هم با كمال تأسف بدون تفكر و اندیشه در كلام امام است. و ابراز تأسف دوباره از اینكه مسلمانان از این سرمایه غنی و از این همه آموزه‌های بی‌بدیل به عمد یا غیرعمد دور مانده‌اند.

ارزشهای والای موجود در صحیفه سجادیه اقتضاء می‌كند كه دانشمندان، محققین و پژوهشگران توانا با صرف وقت بیشتر و تعمق در تفكرات تابناك آن امام معصوم(ع) و تأكید در ابعاد گوناگون ازجمله جنبه‌های زیبایی‌شناسانه روان‌شناسی، علوم اجتماعی و اخلاقی آن كه مغفول مانده است سعی در معرفی بیشتر این «اولین مكتوب ائمه» بنمایند تا ذهن به خطا رفتة افرادی كه امام را فردی به دور از مسائل اجتماعی می‌پنداشتند را به راه صواب آورده و در هرچه بیشتر شناساندن سیره و روش امامان و مقام والایشان تلاش و كوشش نمایند و در جهت تبیین زبور آل محمد(ص) و تنویر افكار جوانان و نوجوانان دانش‌پژوه و اشاعه فرهنگ نجات‌بخش صحیفه تمام سعی خود را به‌كار برند. بزرگوارانی كه در راه عزت بخشیدن دین و زنده نگه داشتن كلمه «حق» و «عدل» از هستی و جان گرانبهایشان گذشتند تا كرامت انسانی در مقابل حاكمان منحرف از تنزل و فرومایگی مصون بماند.

درود خداوند سبحان بر اندیشه‌های والای فرزند فاطمه(س) و جگرگوشه سالار شهیدان و سید و سرور ساجدان و عابدان و امام مجاهدان باد!

 

درباره وبلاگ


آخرین پستها


نویسندگان


صفحات جانبی


نظرسنجی

    نظر شما درباره این وبلاگ ؟





آمار وبلاگ

کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :